Xuân Hải Ml

Xuân Hải Ml

Khác nhau giữa phân tích và cảm nhận 1 tác phẩm thơ

Môn Văn

Cách làm bài phân tích một tác phẩm thơ khác với cách làm bài cảm nhận về một tác phẩm thơ như thế nào? Ví dụ: Phân tích bài thơ Quê hương (Tế Hanh) và cảm nhận về bài thơ Quê hương (TếHanh)?

PGS. TS. Đỗ Ngọc Thống trả lời.

Trả lời: Trong dạng bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ, khi ra đề người ta thường dùng nhiều câu lệnh khác nhau như : phân tích, cảm nhận, suy nghĩ… về bài thơ, đoạn thơ… cũng có khi chỉ nêu: vẻ đẹp, sức hấp dẫn, cái hay, cái đẹp, những đặc sắc… của bài thơ đoạn thơ. Tất cả các lệnh nêu trên chỉ là các cách nêu vấn đề cho đỡ đơn điệu và cũng để nhấn mạnh một khía cạnh, một sắc thái nào đó chứ không phải chúng là các kiểu văn bản khác nhau. Có nghĩa là thực chất chúng đều là bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ. Yêu cầu cơ bản của dạng đề này là người viết phải vận dụng kết hợp nhiều thao tác lập luận như: phân tích, giải thích, chứng minh, bình luận… để chỉ ra vẻ đẹp về nội dung và nghệ thuật của bài thơ, đoạn thơ nhằm thuyết phục người đọc. Trong đó thao tác phân tích là quan trọng nhất (bình giảng thực chất cũng là một dạng phân tích). Dù yêu cầu nêu cảm nhận hay suy nghĩ thì những cảm nhận và suy nghĩ ấy cũng cần dựa trên sự phân tích câu chữ, hình ảnh và các hình thức nghệ thuật cụ thể khác của bài thơ… chỉ khi đó những cảm nhận, suy nghĩ của người viết mới sâu sắc, có cơ sở và có sức thuyết phục…

Tóm lại, phân tích và cảm nhận một bài thơ đều có yêu cầu chỉ ra, làm sáng tỏ vẻ đẹp nội dung và hình thức nghệ thuật của bài thơ đó. Điểm khác nhau có chăng là: cảm nhận thường nặng về ấn tượng chủ quan của người viết, còn phân tích nghiêng về yêu cầu khách quan hơn. Chẳng hạn em hỏi phân tích bài Quê hương và cảm nhận bài Quê hương của Tế Hanh nên như thế nào. Có thể nêu một số ý cơ bản như sau:

–    Nếu là cảm nhận bài Quê hương, người viết đầu tiên cần nêu ấn tượng sâu sắc nhất mà bài thơ mang lại cho mình là ấn tượng gì? Sau đó phân tích và làm sáng tỏ ấn tượng ấy bằng việc trả lời câu hỏi: Nhà thơ đã tạo nên ấn tượng ấy bằng cách nào, thể hiện ở đâu câu chữ, hình ảnh, nhịp điệu, từ ngữ…), về lí thuyết, tuy cùng bài Quê hương nhưng cảm nhận do bài thơ mang lại cho mỗi người có thể khác nhau, vấn đề là người viết cần chỉ ra và làm sáng tỏ ấn tượng ấy từ bài thơ một cách sáng sủa và có sức thuyết phục.

–    Nếu là phân tích bài Quê hương, thì người viết có thể bắt đầu từ những thông tin khách quan như: hoàn cảnh ra đời của bài thơ, tác giả Tế Hanh, sau đó nêu chủ đề của bài thơ (nội dung) và phân tích, làm sáng tỏ chủ đề ấy qua hình thức nghệ thuật của bài thơ (bốcục, câu chữ, hình ảnh, nhịp điệu, từ ngữ…). Khác với ấn tượng (chủ quan) trong cảm nhận; chủ đề bài thơ thường toát lên từ toàn bộ bài thơ, nên trong phân tích cần phải chỉ ra khá đầy đủ. Còn cảm nhận đôi khi chỉ tập trung vào một nét ấn tượng thật đậm nào đó.

Nguồn: nguvanthcs

Copyright © 2017 Xuân Hải Ml